Hipomania - co to? Przyczyny, objawy i leczenie hipomanii

HipomaniaHipomania to termin w psychologii i psychiatrii, obejmujący stan euforii. W psychologii znany jest też stan manii, czyli epizod podwyższonego nastroju, występujący w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (epizody manii i depresji). Czym więc jest hipomania? To niejako łagodniejsza odmiana manii, co nie znaczy, że należy lekceważyć jej występowanie i objawy. Jakie są przyczyny hipomanii, jak się objawia i jak ją leczyć?

Przyczyny hipomanii

Hipomania sama w sobie nie jest chorobą, jest za to jej objawem. To symptom wielu zaburzeń oraz sygnał, że coś dzieje się z naszym organizmem. Dlaczego dochodzi do epizodów hipomanii? Wśród czynników wymienia się zaburzenia biologiczne, w tym związane z przekaźnictwem hormonów, zwłaszcza dopaminy i noradrenaliny. Bardzo często występowanie hipomanii związane jest z mutacjami genetycznymi lub dziedziczeniem skłonności do zaburzeń nastroju. Jeśli ktoś w rodzinie cierpi na depresję lub chorobę afektywną dwubiegunową, skłonność do hipomanii jest u tej osoby większa. Hipomania może pojawić się w przebiegu wielu schorzeń, w tym chorób tarczycy, AIDS, chorób mózgu (w tym nowotworów) czy chorób neurologicznych (w tym stwardnienia rozsianego). Może wystąpić również u osób, które zażywają środki psychoaktywne oraz doświadczyły silnej traumy emocjonalnej, np. zostały zgwałcone lub były świadkami zabójstwa. Hipomania może również występować naprzemiennie z łagodnymi epizodami depresji, w przebiegu łagodnej postaci choroby afektywnej dwubiegunowej.

Objawy hipomanii

Hipomania objawia się podobnie jak mania, ale siła objawów może być nieco mniejsza. Jakie symptomy mogą świadczyć o hipomanii? Zaniepokoić powinny nas przede wszystkim:

  • znaczne polepszenie nastroju w stosunku do ogólnego funkcjonowania osoby;
  • zbytnia gadatliwość, wesołkowatość, śmianie się bez wyraźnego powodu;
  • drażliwość, impulsywność w działaniu;
  • trudności z kontrolowaniem emocji;
  • brak zmęczenia;
  • brak snu;
  • trudności z zebraniem myśli, skoncentrowaniem się;
  • wyostrzenie zmysłów: dana osoba uważa, że silnie odczuwa zapachy, głośniej słyszy dźwięki, kolory wydają się mu bardziej żywe itp.;
  • wzmożony popęd seksualny;
  • tendencja do zachowań ryzykownych, np. łamanie prawa, skakanie z dachu, jazda samochodem po spożyciu alkoholu, kontakty seksualne z przygodnymi osobami itp.

Dana osoba jest więc w doskonałym nastroju, jest wesoła, aktywna, bardzo towarzyska, chętna do wielu działań, ale jednocześnie trudno jej zapanować nad emocjami, łatwo się denerwuje, może być agresywna, nie myśli racjonalnie, w trudniejszych przypadkach trudno się z nią logicznie porozumieć.

Przyczyny i objawy hipomanii

Leczenie i diagnozowanie hipomanii

Diagnoza hipomanii nie należy do najłatwiejszych z powodu konieczności zróżnicowania jej z chorobą afektywną dwubiegunową. Podstawą jest badanie psychiatryczne, obejmujące pogłębiony wywiad z pacjentem i zwykle jego kilkudniową obserwację na oddziale. Lekarz pyta pacjenta o jego samopoczucie, o to, co czuje. Następnie lekarz pyta o ewentualne epizody depresyjne. Jeśli stwierdza ich występowania, można przypuszczać, że pacjent cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową. Jeśli nie, stwierdza się zwykle epizod lub epizody manii, stosuje odmienne leczenie i terapię. Zazwyczaj poszukuje się również przyczyn występowania epizodów manii, zlecona jest konsultacja neurologiczna, badanie poziomu hormonów czy prowadzi się diagnozę w kierunku innych zaburzeń psychicznych.

Leczenie hipomanii

Leczenie epizodów hipomanii zwykle obejmuje jedynie farmakoterapię. Pacjent otrzymuje leki wyrównujące nastrój, uspokajające. Zwykle nie ma konieczności zastosowania leków przeciwpsychotycznych. Jeśli jednak w trakcie epizodów manii pojawiają się objawy wytwórcze, w tym omamy i urojenia, zachodzi konieczność zastosowania takiego leczenia.

Choroba afektywna dwubiegunowa

Hipomania, jako objaw, może występować w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (zwanej w skrócie ChaD). Zwykle mamy z nią do czynienia w przypadku łagodniejszej wersji tego schorzenia. ChaD zwana jest również zaburzeniem maniakalno-depresyjnym. Jej istota to występowanie naprzemiennie epizodów manii/hipomanii oraz depresji. Epizod manii obejmuje stan bardzo podwyższonego nastoju, dana osoba jest bardzo radosna, chętna do działania, robi rzeczy których normalnie by nie zrobiła, ma skłonność do działań ryzykownych, niegodnych z prawem, mało rozsądnych. Ludzie w epizodzie manii mogą np.:

  • rzucić pracę,
  • rozstać się z partnerem,
  • wyjechać za granicę,
  • wziąć kilka kredytów lub pożyczek,
  • podpisać umowę na sprzedaż domu,
  • możliwe, że zaczną spożywać alkohol czy narkotyki, nawet jeśli wcześniej tego nie robili.

Bardzo często osoby w epizodzie manii popełniają przestępstwa. W przypadku manii mogą występować również objawy wytwórcze w tym urojenia i omamy, przypominające te, występujące w przypadku schizofrenii czy psychozach. Pacjent z objawami wytwórczymi wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej, zwykle także hospitalizacji. Hipomania jest łagodniejszą odmianą manii, ludzie w tym stanie również są aktywni. Robią ryzykowne rzeczy, ale nie na taką skalę, jak w przypadku manii.

Z kolei epizod depresji obejmuje stan obniżonego nastroju, dana osoba jest smutna, apatyczna, nie ma ochoty do działania, czuje się nic nie warta, rezygnuje ze swoich aktywności i obowiązków, wycofuje się z życia społecznego. ChaD to więc niejako naprzemiennie występujące przeciwieństwa i zwykle to właśnie powtarzające się kilkukrotnie epizody manii i depresji sprawiają, że dana osoba udaje się do specjalisty. Czasami jednak zanim uzna, że coś się z nią dzieje mija wiele miesięcy, a nawet lat. Epizody mogą mieć różną długość, jeden może trwać kilka dni lub tygodni. Mogą występować naprzemiennie i płynnie przechodzić jeden w drug, ale możliwe są również przerwy między nimi. Wtedy pacjent zachowuje się jak osoba zdrowa, co - niestety - utrudnia diagnozę. W procesie diagnostycznym wymagane jest zróżnicowanie ChaD z depresją, zaburzeniami osobowości, w tym osobowością typu borderline czy chorobami neurologicznymi czy onkologicznymi.

Zdiagnozowanie choroby afektywnej dwubiegunowej wymaga podjęcia leczenia farmakologicznego. Pacjent objęty jest opieką psychiatryczną oraz terapeutyczną i przyjmuje leki stosownie do trwającego aktualnie epizodu. W przypadku manii stosuje się leki wyciszające, a w przypadku depresji leki stabilizujące nastrój. Zwykle unika się stosowania leków przeciwdepresyjnych, mogą bowiem powodować przechodzenie depresji w manię. W leczenie ChaD dąży się do skracania czasu trwania epizodów i dążenia do jak najdłuższych faz remisji między nimi.

ChaD jest chorobą ludzi młodych, zwykle pierwszy epizod ma miejsce przed ukończeniem 20 roku życia, a co 5 pacjent deklaruje pierwszy z nich w okresie nastoletnim. Co ciekawe, zwykle choroba rozpoczyna się epizodem depresyjnym. Co wymienia się wśród przyczyn ChaD? Zwykle są to czynniki środowiskowe, w tym życie w stresie, trudne wydarzenia ale i czynniki biologiczne, w tym zaburzenia w przekaźnictwie hormonów czy choroby tarczycy.

Komentarze